O’qilmagan kitoblar javoni
2 daqiqa o’qish1 ko’rish
Bir kuni zerikkanimdan javonimni sanab chiqdim: yuz o’n to’rt kitob. Shundan ellik yettitasi ochilmagan. Deyarli yarmi.
Bu raqamni bilganimdan keyin bir hafta o’zimni noqulay his qildim.
Nega bezovta qilardi
Chunki men kitoblarni ro’yxat deb tushunardim. Ro’yxat esa tugatish uchun bo’ladi. Tugatilmagan ro’yxat — bajarilmagan vazifa, javondan qarab turgan tanbeh.
Bu qarash bir necha yil davomida menga yozuvchilarni emas, sahifalarni o’qitdi.
Kitobni tez tugatish uchun sekin joylarini o’tkazib yuborardim. Tugatgach, «o’qildi» degan katakchani belgilab qo’yardim. Oradan olti oy o’tib, o’sha kitobda nima yozilganini so’rasangiz — muqovaning rangini aytib bera olardim, xolos.
Bir marta shunday bo’ldi: do’stimga bir kitobni maqtadim. U «qaysi joyi yoqdi?» deb so’radi. Men javob topa olmadim. Kitob yoqmagan emas edi — men uni umuman o’qimagan edim, shunchaki ko’zim bilan yugurib chiqqan edim.
Nima o’zgardi
Bir kuni Umberto Eco haqida bir gap o’qidim. Uning kutubxonasida o’ttiz mingga yaqin kitob bo’lgan va u ularning ko’pini o’qimagan. Mehmonlar hayron bo’lib so’rashganda, u shunday javob berar ekan: bu o’qilganlar muzeyi emas, bu ish quroli.
O’qilmagan kitoblar bilan o’ralib yashash — bu bilmagan narsalaring qanchalik ko’pligini har kuni ko’rib turish degani. Bu esa kamtarlik beradi.
Shundan keyin javonga boshqacha qaray boshladim.
O’qilmagan kitob — qarz emas. U imkoniyat. Ertaga qandaydir savol tug’ilsa, javob shu yerda, qo’l uzatsam yetadigan joyda turibdi. Bugun kerak emas — mayli. U kutadi, unga shoshilish yoqmaydi.
Endi qanday tanlayman
Kitob sotib olayotganda o’zimga ikkita savol beraman:
- Buni bugun o’qishim shartmi? Ko’pincha yo’q.
- Kelasi yili bu mavzu menga kerak bo’lishi mumkinmi? Ko’pincha ha.
Ikkinchisiga «ha» bo’lsa, olaman va javonga qo’yaman. Hech qanday aybdorlik yo’q.
Bitta shart bilan: javon ko’rinib tursin.
Yopiq shkafdagi kitob unutiladi. U yerda u faqat chang bosadi. Ochiq javondagisi esa har kuni ko’zga tushib, o’zini eslatib turadi — va bir kuni, kutilmagan bir kuni, «hozir sen kerak eding» deydigan payt keladi.
Menda o’tgan yili shunday bo’ldi. To’rt yil turgan bir kitobni bir kechada o’qib chiqdim, chunki o’sha hafta men aynan o’sha savol ustida qiynalayotgan edim. Agar uni o’sha paytda, «kerak bo’lganda» qidirsam, topolmasdim — chunki nimani qidirishimni bilmasdim.
Javonda hozir ellik yetti ta imkoniyat turibdi. Bu yomon raqam emas.