Kechki archa hidi 2

Tog’dan qaytayotganimizda yomg’ir kutilmaganda boshlandi. Ertalabki ob-havo ma’lumotida bulut ham yo’q edi, biz esa yengil kiyinib chiqqandik: menda ustki kiyim yo’q, sherigimda esa bir dona yupqa kurtka.

Yo’lning yarmida to’xtab, yo’l chetidagi katta archaning tagiga kirdik. Uning shoxlari shunchalik quyuq ediki, ostida deyarli quruq joy bor edi — faqat vaqti-vaqti bilan yuqoridan yig’ilib qolgan tomchi tushib turardi.

O’sha yerda, ho’l igna barglar orasida turib, birdan bolaligimni esladim. Hech qanday sabab yo’q edi. Shunchaki hid keldi va men o’n yoshli bola bo’lib qoldim.

Hidlar nega shunchalik aniq

Ko’rgan narsalarimni yillar davomida bilmagan holda o’zgartirib boraman. Qaysidir yuz xiralashadi, qaysidir xona kattaroq bo’lib qoladi, ovozlar esa umuman yo’qoladi. Xotira — bu saqlangan yozuv emas, har safar qaytadan aytiladigan hikoya. Har aytilganda ozgina o’zgaradi.

Hid esa boshqacha ishlaydi. U kelganda hikoya emas, aynan o’sha kunning o’zi qaytadi: sovuq, ho’l yenglar, ustimda kimningdir kaltta kurtkasi, oyoq kiyimimga yopishgan igna barglar.

Keyin o’qib bildim — hid haqidagi ma’lumot miyaning xotira va his-tuyg’u bilan bog’liq qismiga deyarli to’g’ridan-to’g’ri boradi. Boshqa sezgilar avval «tarjimon»dan o’tadi, hid esa o’tmaydi.

Ilmiy tushuntirish meni qanoatlantirdi, lekin tuyg’uni zarracha kamaytirmadi. Bu meni hayratga soldi. Odatda bir narsaning ichki mexanizmini bilib olsangiz, u sizni kamroq hayajonlantiradi — fokusning siri ochilganday. Bu yerda esa aksincha bo’ldi.

Ba’zi narsalarni tushunish ularni yo’qotish degani emas ekan.

Yigirma daqiqa

Yomg’ir yigirma daqiqacha yog’di. Biz shu vaqt ichida deyarli gaplashmadik.

Bu ham qiziq: odatda kutish paytida odam gapiradi. Navbatda, bekatda, liftda — sukut noqulay tuyuladi va uni to’ldirish kerak bo’ladi. Archa tagida esa hech kim hech nima demadi va bu mutlaqo tabiiy edi.

Menimcha, sababi shundaki, biz kutayotgan edik-u, lekin zerikmayotgan edik. Zerikish — bu vaqtning bo’sh qolishi. Bizning vaqtimiz bo’sh emasdi: yomg’ir tovushi, hid, sovuq, uzoqdagi shovqin bilan to’la edi.

Yomg’ir tinganda

Yigirma daqiqadan keyin yomg’ir to’satdan to’xtadi — xuddi boshlangani kabi, ogohlantirishsiz. Yo’l ho’l, havo tiniq, quyosh bulut chetidan chiqib igna barglardagi tomchilarni yoritdi.

Hamma narsa yuvilgandek turardi. Bu iborani ko’p ishlatishadi va u odatda hech nimani anglatmaydi. O’sha kuni esa aynan shunday edi: ranglar bir pog’ona to’yingan, chegaralar aniqroq.

Uyga qaytib, kurtkani ilgichga osdim. Ertasi kuni ham hid turgan edi. Ikkinchi kuni zaiflashdi. Uchinchi kuni yo’qoldi.

Shu uch kun ichida men bu yozuvni bir necha marta boshladim va tashladim. Har safar hid haqida yozmoqchi bo’lardim-u, lekin chiqqan matn quruq bo’lib qolardi.

Endi o’ylasam, aslida yozmoqchi bo’lganim narsa hid ham, tog’ ham, yomg’ir ham emas ekan. Yozmoqchi bo’lganim — qandaydir narsa yo’qolib borayotganini bilib turib, unga qarab o’tirish qanaqa bo’lishi ekan.

Bu yomon tuyg’u emas. Shunchaki e’tiborni talab qiladigan tuyg’u. Va e’tibor bermasangiz, u sizsiz ham o’tib ketaveradi.